Sla links over

Hoofdinhoud

Portret Japanse kerk in Nederland

japanse kerkdinsdag 13 september 2011 11:38

Japanse auto’s, elektronica en camera’s zijn ons bekend, maar wat weten we eigenlijk van de geloofsovertuiging van de Japanners? Zijn er christenen in Japan en Japanse christenen in Nederland?

In een zaal ergens boven in de Pauluskerk komt de Japanse gemeente van Amstelveen bij elkaar. De voertaal is Japans, maar delen van de liturgie en de liederen verschijnen ook in het Engels op een scherm. Tijdens de stille momenten klinkt het zingen van de Indonesische dienst beneden. Eigenlijk is de dienst verrassend gewoon en herkenbaar. Het ordelijke en ingetogen karakter is opvallend. Na het zingen van de liederen, die een Angelsaksische afkomst verraden, presenteert een groepje kinderen een lied en een bijbeltekst. Vervolgens vertrekken ze naar de kindernevendienst en luisteren de dertig volwassenen naar een preek. De heer De Boo spreekt over Jeremia 29: Het evangelie verandert uw hart en de stad. Samen met zijn gezin hoopt De Boo deze zomer als zendingswerker naar Tokio te vertrekken. Na de preek vieren we het Heilig Avondmaal.

Als de dienst is afgelopen, blijkt de waarde die de gemeenschap hecht aan de onderlinge gemeenschap. Ze stellen nieuwe bezoekers voor en delen ervaringen. De mensen blijven er met merkbare belangstelling voor zitten. Achter in de zaal treffen anderen voorbereidingen voor een gezamenlijke maaltijd: Japans natuurlijk!

Oma van mijn oma

The Japanese Christian Fellowship Church of the Netherlands (JCFN) telt zo’n zestig leden. Ze houden diensten in Amstelveen, Leiden en Eindhoven. De gemeente bestaat vooral uit zakenmensen en studenten en is voortdurend in beweging, mensen komen en gaan. De ‘blijvers’ zijn vaak mensen die met een Nederlander zijn getrouwd.

Een van de gemeenteleden is mevrouw Midori Oshima. Ze is afgestudeerd kerkmusicus en organiste in Amstelveen en voelt zich thuis in Nederland. “In Japan is alles meer hiërarchisch en formeel, zowel in het gezin als in andere onderlinge verhoudingen.” De organiste waardeert het contact met andere christen-Japanners. “Het is fijn om samen het geloof te beleven in onze eigen taal. Het meedoen met bijbelkringen en andere activiteiten is belangrijk. De kleine groep en de ontspannen sfeer leiden tot goede gesprekken en contacten. We leven met elkaar mee bij zorgen en vreugde.”

Oshima behoort tot de vijfde generatie christenen in haar familie. “De oma van mijn oma was de eerste in de familie die tot geloof kwam. Dat was door het werk van een Canadese zendeling. Mijn oma was iemand, die haar hart liet spreken. Dat was herkenbaar in haar daden, die niet demonstratief of agressief overkwamen. Ze was een voorbeeld voor ons. Het is enorm belangrijk om het geloof door te geven aan de volgende generatie. Houd vast, verlies je geloof niet!”

Schaamte of schuld?

Mevrouw Mieko Suzuki Habti behoort tot de blijvers van de gemeente. Ze woont hier al 27 jaar. “De samenleving hier is goed, de mensen zijn open. Het is hier gemakkelijker om christen te zijn dan in Japan, hoewel ik ook daar wel gewoon naar de kerk kan gaan. Maar de tradities zijn daar zo belangrijk.” Ze vindt het moeilijk om met haar landgenoten over het christelijk geloof te praten. “Het is alsof er tussen mij en de niet-christelijke Japanners een muur is. Soms zijn ze zelfs bang voor religie. Dat komt door extreme sekten, die tot heel gevaarlijke daden komen. De mening van velen is dat ze zelf wel goed kunnen leven. Daar hebben ze geen God voor nodig. Als ze fouten maken dan voelen ze geen schuld, maar schaamte.”

Nieuwe taak

Van de Japanse bevolking van 127 miljoen mensen is één procent christen. Hoewel er kerken zijn, zijn de gemeenten vaak klein. Ook in Nederland is slechts één procent van de vijfduizend aanwezige Japanners christen. Vanaf het begin van de jaren tachtig kwamen ze voor het eerst samen. In 1995 ontstond hieruit de JCFN. De kerkelijke afkomt van de leden vertoont een grote diversiteit: rooms-katholiek, baptist, anglicaans, presbyteriaans, et cetera.

Pastor van de Japanse kerk in Nederland is ds. Carl de Boer. Hij heeft zijn wortels in zowel de gereformeerde kerk als de Canadese Baptist Church. Geboren in Friesland, emigreerde hij na de Tweede Wereldoorlog met zijn ouderlijk gezin naar Canada. Hij volgde er een theologische studie en in 1971 vertrok hij samen met zijn vrouw naar Japan. Hij zou daar uiteindelijk 33 jaar werken als gemeentestichter, toeruster en leraar Engels. In 2004 ging hij met pensioen, maar daarmee was zijn werk niet over. Er lag een nieuwe taak. De gemeenschap van Japanse christenen in Nederland zocht namelijk een voorganger. Mooier kon bijna niet: De Boer spreekt Nederlands, Engels en Japans. In 2004 werd hij bevestigd als predikant van de JCFN. “Zendeling zijn is het rijkste en mooiste wat er is. Je weet nooit welke bedoeling God met je heeft, heb ik ervaren. Preken in Canada, Japan en Nederland, wie had dat ooit gedacht?”

Docent Hebreeuws

Bestuurslid prof. dr. Muroaka heeft ook zo’n opmerkelijk levensverhaal. Als jonge jongen kwam hij op het idee om een Amerikaanse zendeling om Engelse les te vragen. Hij kreeg de gevraagde hulp en meer dan dat. De zendeling sprak met hem over het evangelie van Jezus Christus. Zijn belangstelling voor het christelijk geloof en de Bijbel groeide. Via de Bijbel kwam ook het Hebreeuws onder zijn aandacht. Dit werd zijn definitieve studierichting. Na voltooiing van zijn studie in Jeruzalem, werkte hij in Engeland en Melbourne en van 1991 tot aan zijn emeritaat in 2003 doceerde hij Hebreeuws aan de universiteit van Leiden. Waar zou Muroaka Nederlandse christenen op willen wijzen? Met grote voorzichtigheid en wellevendheid formuleert hij zijn antwoord: “Ik zou willen wijzen op de noodzaak om terug te gaan naar de basis, naar een bijbelgetrouw geloof in Jezus als onze Heer op alle terreinen van geloof en leven.”

Shintoïsme

In de zestiende eeuw gingen de eerste Japanners over tot het christelijk geloof, maar honderd jaar later was daar vrijwel niets van over. Pas in de tweede helft van de negentiende eeuw waren er opnieuw mogelijkheden. Zendelingen uit Amerika, Canada en Australië en Europa gingen aan het werk. Vooral op industrieel gebied heeft Japan zich snel ontwikkeld. De gevolgen daarvan waren een nieuwe openheid en een groeiende welvaart. Maar net als in de westerse wereld is ook in Japan secularisatie waarneembaar.

Omdat christenen in Japan in een minderheidspositie verkeren, zijn ze bewust christen. Je bent niet ‘zomaar’ lid van een christelijke kerk, zoals dat in West-Europa tot het begin van de twintigste eeuw min of meer het geval was. Hoewel er vrijheid van godsdienst is en er geen problemen zijn bij bekering tot het christelijk geloof, valt het in de praktijk niet altijd mee. In elk dorp manifesteert het shintoïsme zich in heiligdommen en feesten. Als je niet meedoet raak je geïsoleerd, soms met maatschappelijke gevolgen.

Toch is in Japan vaak een zeker respect voor christenen te constateren. Het christendom is westers en dus attractief! Belangrijke schrijvers, die christen zijn geworden, hebben invloed en ook de romantiek van een huwelijksplechtigheid in de kerk is aantrekkelijk. De ‘mission schools’ waarmee Amerikaanse en Engelse zendelingen honderd jaar geleden zijn begonnen, hebben effect gehad. Maar de tradities van het boeddhisme en shintoïsme zijn sterk. Het oude trekt en bemoeilijkt de stap om naar de kerk te gaan en openlijk christen te zijn.

Teus Eikelboom
Vrijwilliger bij Samen Kerk in Nederland (SKIN) en oud-medewerker van de Gereformeerde Zendings Bond.

www.skinkerken.nl

Overgenomen uit idea 4-2008, vakblad voor missionaire gemeenteopbouw van de Evangelische Alliantie, www.ea.nl

Kernwoorden: Japan, japans, japanner, shintoisme, Japanese Christian Fellowship Church

Labels
Kerk & Samenleving > Eenheid & samenwerking > Migrantenkerken

« Terug naar Home

Archief > 2011 > september