Sla links over

Hoofdinhoud

Portret migrantenkerk Gereja Minahassa

portret gereja minahassadinsdag 13 september 2011 13:44

De Minahassa, gelegen in het noorden van het eiland Sulawesi, is een bijzonder gebied in Indonesië. Van de bevolking staat 95 procent te boek als christen.

De Minahassische Kerk, de Gereja Minahassa, houdt sinds ongeveer vier jaar eigen diensten in Nederland. De leden komen uit verschillende plaatsen, soms van ver. Allen hebben ze iets met de Minahassa: via geboorte, afkomst of huwelijk.

Nostalgie

De heer Roy Lumanauw, bestuurslid van de Gereja Minahasa, vertelt dat hij een nazaat is van de Nederlandse zendeling Riedel, die in 1831 als zendeling naar de Minahassa kwam. Hij schat het aantal Minahassers dat in Nederland verblijft op vijf- tot zevenduizend. De meesten blijven hier voorgoed. Ze kwamen in twee golven: in de jaren vijftig de spijtoptanten, die niet in het Indonesië van Soekarno wilden of mochten blijven en in de jaren zeventig degenen die hier kwamen wegens huwelijk, studie, economische redenen, enzovoort. Hoewel ze bijna allemaal christen zijn, komen ze niet massaal naar de Gereja Minahassa. De afstand speelt daarbij een belangrijke rol. Sommigen gaan naar de diensten van de GKIN (Indonesisch-Nederlands Christelijke Kerk), anderen naar de PERKI (Indonesische Christen Gemeenschap in Nederland) en er zijn er ook nogal wat onkerkelijk geworden. Velen konden zich niet echt kerkelijk thuis voelen bij andere kerken. Men zocht iets ‘eigens’. Nostalgische gevoelens speelden zeker ook een rol, volgens Lumanauw. “De eigen taal speelt niet meer zo mee, de eigen cultuur slijt uit en toch blijft het verlangen naar iets herkenbaars, iets van ons Minahassers. ’t Zit diep!”

Diversiteit

De kerkelijke afkomst van de bezoekers is erg verschillend. Ten minste vier kerkelijke denominaties worden genoemd: protestanten, rooms-katholieken, adventisten en leden van evangelische- en pinkstergemeenten. De Gereja Minahassa tracht deze diversiteit te bundelen. “We proberen de liturgische vorm enigszins uniform te houden en tot nog toe gaat het goed.” De voorgangers worden bij toerbeurt gekozen. In de Minahassa worden verschillende talen gesproken, maar die talen functioneren niet meer. Daarom is de kerkdienst in het Indonesisch met vertaling in het Nederlands.

Emotioneler

Lumanauw over het verschil in geloofsbeleving: “Van jongsaf is de Bijbel belangrijk in je leven, daar groei je mee op, maar hier is geloven toch anders dan in de Minahassa. Hier heb je alles wat je nodig hebt, maar daar kennen velen in meer of mindere mate armoede. Dat geeft een dieper besef van afhankelijkheid. Ook de volksaard geeft verschillen. Erg algemeen gesteld is men hier toch wat nuchterder, wat rationeler, in onze ogen wat koeler. In de Minahassa is men meer gevoelsmatig, emotioneler, beleeft men sterker de overgave aan God. Maar zowel daar als hier zijn er grote verschillen in geloofsbeleving en levenspraktijk. Allerlei invloeden trekken aan de mensen, doen een aanslag op het leven als christen. Als kerk proberen we de mensen vast te houden, zodat ze bij God blijven.”

Activiteiten

De kerkelijke activiteiten zijn nog in opbouw. Er is een jeugdkring en er is een koor, dat regelmatig oefent. “In Indonesië is het gebruikelijk om bij een begrafenis te zingen. Dat doen wij hier dus ook.” De zieken krijgen bezoek en voor daklozen in Amsterdam wordt via het Leger des Heils soep en soms een maaltijd verstrekt. Regionaal houden gemeenteleden thuis een bijbelstudie. Soms heeft dit meer het karakter van een huisdienst, zoals in het thuisland ook gebruikelijk is. De catechisatie en de vorming van een kerkenraad met ambtsdragers wachten op de komst van een eigen predikant. De verblijfsvergunning laat echter nog op zich wachten.

Het is verdrietig dat recent spanningen zijn opgetreden in de gemeente. Dit heeft er toe geleid dat een andere plaats voor de samenkomsten moest worden gezocht. Die plaats is gelukkig gevonden in gebouw ‘Keerpunt’ in Amsterdam Buitenveldert. Lumanauw: “We moeten steeds weer leren dat het in het kerkelijk leven niet gaat om mensen en hun posities, maar dat het gaat om de gemeente van Christus.”

Gemeenteleden over de betekenis van het christelijk geloof:

“Door het geloof heb ik hoop en vertrouwen gekregen. Ik ben rustiger geworden. Vroeger was ik eerder in paniek en soms zelfs depressief. Nu is er bij problemen de uitweg van het gebed.” “Mijn vader was christen, maar doordat hij zeeman was, was hij vaak lang van huis. Mijn moeder was moslim, dus kregen we een islamitische opvoeding. Door de scheiding van mijn ouders kwamen we bij een oom terecht, die christen was. Daardoor werd de lijn van mijn leven omgebogen. Toen ik in Nederland kwam, was ik eerst erg alleen. Ik voelde me eenzaam. In de gemeente ontmoette ik medechristenen. Het vertrouwen is gegroeid en de onderlinge band is sterker geworden. Nu staan er mensen om mij heen, die echte belangstelling tonen. Daarvan getuigen niet alleen hun woorden, maar ook hun daden.” “Mijn kerkelijke afkomst is rooms-katholiek. Door teleurstellingen in mijn leven werd ik ongelovig. God heeft mij teruggevonden en ik ben bij Christus gekomen. Hoewel ik een zondig mens ben, mag ik toch in het gebed tot Hem komen. Vroeger was het bidden een automatisme, nu is het iets heel speciaals.” “Ik ben in een christelijk gezin geboren. Door mijn eerste huwelijk werd ik moslim. Het trof me dat ook de koran over Jezus spreekt. Toch ging ik later de wereld in en werd filmster. God heeft mij teruggeroepen en ik kwam als gast in de Gereja Minahassa. Eerst voelde ik er niet veel bij, maar nu ervaar ik de Heilige Geest en beleef een sterke betrokkenheid op de kerk.”

Een zondag in de Gereja Minahassa

Amsterdam-Osdorp juli 2008 - De ontvangst namens de gemeente is hartelijk. Voorganger in deze dienst is ds. Ronald Wakanno van een evangelische gemeente in Barneveld.

De tekst voor de preek is Matteüs 7:12 “Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen. Dat is het hart van de Wet en de Profeten.” Het thema: Onze houding als Gods kinderen. In veel delen van de liturgie is de verwantschap met Nederland merkbaar. De preek is in het Indonesisch, maar wordt keurig in het Nederlands vertaald. Sterk legt de voorganger de nadruk op het belang van een christelijke levensstijl in allerlei verbanden: in het gezin, in de gemeente en in de samenleving. Op eenvoudige en directe wijze houdt hij de gemeente de spiegel van Lucas 6:27-36 voor. Vijanden liefhebben, de andere wang toekeren, bidden voor degenen die ons smadelijk behandelen, niet iets doen om er iets voor terug te ontvangen. Als illustratie van de bedoeling geeft hij praktische voorbeelden. “Onze houding is belangrijk, de naam van Christus is in het geding. Gij geheel anders, gij hebt Christus leren kennen (Ef. 4:20). God wil ons een nieuw hart geven, zodat Zijn Geest in ons komt. Er zijn zoveel stemmen en invloeden om ons heen. Gods Geest leert ons onderscheiden, leert ons kiezen. Als we fouten maken, verkeerd handelen, dan moeten we naar Christus. Hij vergeeft en herstelt.”

Naast de samenzang geven enkele vocal groups een muzikale bijdrage. Drie dames uit Menado laten zich hierbij niet onbetuigd. Na de dienst gaan de ruim vijftig kerkgangers over tot de sociale ontmoeting. Met veel plezier wordt gegeten en gepraat. Dat element mag bij een echte ontmoeting zeker niet ontbreken, vooral niet als veel kerkgangers van ver gekomen zijn.

Teus Eikelboom
Vrijwilliger bij Samen Kerk in Nederland (SKIN) en oud-medewerker van de Gereformeerde Zendings Bond (GZB).

www.gerejaminahasa.nl
www.SKINkerken.nl

Overgenomen uit idea 6-2008, vakblad voor missionaire gemeenteopbouw van de Evangelische Alliantie, www.ea.nl

Labels
Kerk & Samenleving > Eenheid & samenwerking > Migrantenkerken

« Terug naar Home

Archief > 2011 > september