Sla links over

Hoofdinhoud

Emerging Church: een buitenkerkelijke kerk

emerging churchdinsdag 06 september 2011 15:04

Bestaande kerken verliezen het contact met de Nederlandse samenleving. Door het inzetten van een nieuwe 'kerk' doet de Emerging Church-beweging er alles aan om de relatie te herstellen.

Doopdiensten op het strand en avondmaal in de duinen zijn voor de leden van Momentz de gewoonste zaak van de wereld. Momentz is een kleine gemeenschap in het Westland waar verwondering over de schepping hand in hand gaat met de aanbidding van de Schepper. Momentz bestaat uit christenen en niet-christenen die samen proberen iets van Jezus en Gods Koninkrijk te laten zien. Ze eten en bidden samen, helpen elkaar en de buurt waarin ze wonen én ze worstelen samen met de Bijbel en de betekenis van Jezus voor hun leven.

Opkomende kerk

Momentz is een voorbeeld van een emerging church (letterlijk: opkomende kerk), een fenomeen dat de laatste jaren veel van zich laat horen binnen de westerse kerk.

In het brede spectrum van gemeentestichtingen in Nederland neemt Momentz, samen met een aantal andere gemeentes. een bijzondere plek in. Uit een vorig jaar gepubliceerd onderzoek naar gemeentestichting [1] bleek namelijk dat slechts een minderheid van de nieuwe kerken zich bewust bezighoudt met zijn directe omgeving en zich daardoor (ook theologisch) wil laten beïnvloeden. Emerging churches, waaronder Momentz, proberen daar juist wél invulling aan te geven.

Opnieuw nadenken

In het begin van de jaren negentig realiseerde een aantal jeugdpredikanten in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië zich dat ze moeite hadden om de nieuwe generatie bij de kerk te betrekken. De gebruikelijke aanpak raakte zowel kerkelijke als buitenkerkelijke jongeren niet meer en vervreemde hen eerder van de kerk. Pogingen om zich binnen de kerkelijke structuren op een nieuwe manier op deze jongeren te richten liepen vaak stuk. Soms tegen wil en dank ontstonden emerging churches: Nieuwe gemeentes die nadrukkelijk alle aspecten van hun kerk-zijn in contact brengen met de omgeving waarin ze zich bevinden. Hun visie is om als christelijke gemeenschap de omgeving te veranderen en in het proces ook zelf veranderd te worden. Emerging churches zien het verhaal van Jezus en Gods Koninkrijk als hun bijdrage aan hun omgeving en zijn bereid om qua vorm en inhoud van kerk-zijn overal opnieuw over na te denken.

Emerging Netwerk

In Nederland viel de term emerging church voor het eerst aan het eind van de jaren negentig. Een aantal jonge voorgangers en gemeentestichters ontdekte de Engelstalige literatuur hierover en begon via de verschillende weblogs een gesprek over gemeentestichting en alle veranderingen die dan kunnen ontstaan in liturgie, pastoraat en theologie. Een gesprek dat op allerlei manieren nog steeds doorgaat op weblogs, via twitter, ontmoetingen en recent geschreven Nederlandstalige boeken [2]. Vanuit dit gesprek ontstond een netwerk (Emerging Netwerk) dat vrij divers is (ook theologisch), maar waarvan alle betrokkenen gepassioneerd zijn voor Jezus en Gods Koninkrijk. In Nederland zijn zo’n tien gemeentestichtingen die zelf het label Emerging church gebruiken en minstens eenzelfde aantal dat zich er in meer of mindere mate bij betrokken voelt of erop lijkt.

Binnen en buiten de kerk

De verschillende emerging churches zijn gemeentestichtende projecten die vaak noodgedwongen buiten de gebruikelijke kerkelijke kaders zijn terecht gekomen. Zonder uitzondering zijn de initiatiefnemers opgegroeid in en jarenlang intensief betrokken geweest bij het meer orthodox evangelische en gereformeerde deel van christelijk Nederland. Ze ervoeren vaak een te grote spanning tussen enerzijds de kerken en anderzijds hun buitenkerkelijke omgeving waarin zij missionair aanwezig wilden zijn. Soms ontstond een gemeente ook ‘per ongeluk’ zonder dat men er bewust mee bezig was.

De verschillende stemmen in het gesprek over emerging church zijn ook wel eens kritisch naar de bestaande kerken. Soms uit pijn en frustratie, maar vooral omdat de betrokkenen vinden dat de bestaande kerken het contact met de Nederlandse samenleving dreigen te verliezen of al verloren hebben. Emerging churches menen dat sinds de Tweede Wereldoorlog het postmodernisme en de marginalisatie van de kerk (ook wel postchristendom genoemd) de Nederlandse samenleving sterk veranderd hebben. Maar de kerken hebben deze veranderingen veelal niet (kritisch) verwerkt, vinden ze, en functioneren vooral binnen een christelijke subcultuur. Een subcultuur die een blokkade is geworden voor buitenkerkelijke mensen om Jezus en Gods Koninkrijk lief te hebben.

Dubbele zoektocht

Binnen alle emerging churches staat zowel Jezus als Gods Koninkrijk centraal. Betrokkenen leggen veel nadruk op de radicaliteit van Jezus en op zijn overwinning op het kwaad en het herstel van de gehele schepping. Verder willen ze zoeken naar en vormgeven aan het Koninkrijk van God midden in de gebroken wereld. Deze dubbele zoektocht naar de betekenis van Jezus en Gods Koninkrijk brengt velen binnen de emerging church op ongebruikelijke plaatsen: Sommigen gaan wonen in achterstandswijken, anderen leven in de wereld van kunst en creativiteit.  De een werkt aan een ‘laboratorium voor worship’ terwijl de ander duikt in oude liturgische tradities. Typerend voor alle emerging churches is dat ze elementen uit tweeduizend jaar kerkgeschiedenis willen herontdekken omdat ze beseffen dat velen voor hen ook op zoek waren naar Jezus en Gods Koninkrijk.

Uitdaging voor de kerk

Emerging churches willen het verhaal van Jezus en Gods Koninkrijk brengen daar waar mensen buitenkerkelijk zijn: Buiten de kerk! Ze menen dat, in onze postmoderne samenleving waar de kerk gemarginaliseerd is, dit verhaal opnieuw ontdekt en verteld moet worden. Daarmee zijn ze een uitdaging voor zowel de bestaande kerken als voor de wereld. Een uitdaging om, midden in de pijn en de ellende, radicaal Jezus te volgen en om in deze wereld een teken van hoop te zijn, hoop op een herstelde hemel en een herstelde aarde.

Nico-Dirk van Loo
Samen met Martijn Vellekoop auteur van Ploeteren en pionieren, nieuwe manieren van kerk-zijn (2009, Ark Media). Lid van de gereformeerde kerken vrijgemaakt en mede-initiatiefnemer van Emerging Netwerk.

www.ploeterenenpionieren.nl
www.emergingnetwerk.nl
www.postgereformeerd.nl

Overgenomen uit IDEA 4-2009 (nu IDEAZ), magazine van MissieNederland over missionaire gemeenteopbouw. Kijk voor een abonnement op www.missienederland.nl/ideaz

[1] Gemeentestichting in context, Martijn Vellekoop (2008). MA thesis Vrije Universiteit. Te downloaden via www.emergingnetwerk.nl
[2] Emergingchurches.nl, Johan ter Beek, 2008

Jezus in de Millinx-
woorden en daden in een Rotterdamse achterstandswijk, Daniel de Wolf, 2006, Kok
De ontdekking van het Koninkrijk - verslag van een persoonlijke zoektocht, Daniel de Wolf, 2009, Medema
Van de Kaart, Boele Ytsma, 2009, Boekencentrum

Kernwoorden: Emerging Church, Emerging Netwerk, Gemeentestichting, Momentz

Labels
Gemeenteopbouw > Vernieuwing/verandering > Trends
Kerk naar buiten > Gemeentestichting > Modellen

« Terug naar Home

Archief > 2011 > september