Sla links over

Hoofdinhoud

Vasten smaakt naar meer

maandag 19 december 2011 15:55

Met het vasten is het vreemd gesteld. Waar deze praktijk in de rooms-katholieke traditie steeds meer in onbruik is geraakt, zie je op het protestantse erf de omgekeerde beweging.

Wat is vasten eigenlijk? En wat is het niet? Het is geen christelijke vorm van hongerstaking waarin je kost-wat-kost iets van God gedaan wilt krijgen. Of een kuur om je lijf weer wat op orde te krijgen. Dat kan nodig zijn, maar het Bijbelse vasten heeft een ander, een hoger doel.
Vasten betekent in de Bijbel letterlijk: niet-eten. Je onthouden van voedsel. Wel drinken, want een mens kan normaal gesproken hooguit drie dagen zonder drinken. Of je gedeeltelijk onthouden van voedsel: minder eten. Of je onthouden van lekkernijen, zoals snoep, zoetigheid, wijn, vlees: soberheidvasten.

Intensiever zoeken

Waarom doet iemand in onze tijd aan vasten? In Bijbelse termen: vasten doe je om intensiever dan anders God te zoeken. Omdat je ergens mee worstelt en je gebeden tot God wilt ondersteunen met vasten. Zoals David die bidt en vast om het leven van zijn zoon die dodelijk ziek is (2 Sam. 12). Zoals Nehemia die lijdt aan de malaise van zijn volk. In ballingschap. Jeruzalem ligt in puin. Geen tempel, geen plaats om te offeren aan de Eeuwige. Als Nehemia hiervan hoort gaat hij bidden en hij ondersteunt dat met vasten (Neh. 1). Zoals ook Esther die met haar volk in grote nood is: een Holocaust dreigt. Ze roept een driedaagse vasten uit (Est. 4). Of zoals de apostelen in Antiochië. Eerst vasten ze om wijsheid van God te ontvangen. Daarna vasten ze om Barnabas en Saulus uit te kunnen zenden (Hand. 12:24-13:3).

Vastendagen

Ook onze gereformeerde traditie - met name de vroegste periode van de Reformatie, in de 16e eeuw - heeft tijden en dagen van vasten gekend. De Reformatie brak met de sterke tendens tot veruiterlijking in het middeleeuwse roomse leven en wees het vasten tot genoegdoening voor de zonden resoluut af. Alleen door genade, alleen door geloof! Maar het vasten, als Bijbelse praktijk, bleef bestaan: als verootmoediging, als zelfbeheersing of om Gods aangezicht te zoeken. In tijden van nood (pestepidemieën, hongersnood, vervolging van Hugenoten) konden er bid- en vastendagen worden uitgeroepen. Zelfs bij de verkiezing van een predikant door de gemeente kon er worden gevast. Vanaf de 17e eeuw bleef er echter van deze vastendagen steeds minder over ….

Veertigdagentijd

Waarom doet iemand anno 2005 aan vasten? Bijvoorbeeld omdat het vanaf 9 februari weer Veertigdagentijd is, 40 dagen op weg naar Pasen: van oudsher een tijd van bezinning, van inkeer, een meditatief meelopen op de weg van Jezus naar Jeruzalem en naar het kruis. De Veertigdagentijd, een tijd om te vasten bij uitstek. En tijd vrij te maken voor het bijwonen van vieringen, voor bijbellezing, voor gebed, voor het lezen van lectuur die je geest opbouwt, die de relatie met God kan verdiepen.

Vanzelfsprekend

Vasten doe je met een hoger doel. Je kunt een maaltijd overslaan. Of meerdere maaltijden, meerdere dagen. Of minder eten gedurende een bepaalde periode. Of je onthouden van bepaalde lekkernijen.
Je kunt ook mediavasten: geen tv-kijken, geen krant lezen, niet internetten, niet … en de tijd die vrij komt benutten om God te zoeken. In het gezin kun je ook met de kinderen hier een weg in zoeken en de kinderen laten kiezen wat ze in bepaalde periodes van de Veertigdagentijd willen laten staan.
Is het vasten een verplichting? Nee, het is geen elfde gebod. Het is een mogelijkheid. En wie de Bijbel er op naleest, ontdekt zelfs dat het vasten voor de eerste christenen ergens ook een vanzelfsprekendheid was, een onderdeel van het normale christelijke leven. Christenen hebben er in alle tijden een praktijk van vasten op nagehouden, door de hele kerkgeschiedenis heen. Ook valt het me vaak op dat derde-wereld-christenen er veel meer vertrouwd mee zijn dat wij.

Vasten is niet leuk. Alle onthouding kost moeite, en als het je niks kost is het geen onthouding en ook geen vasten. En soms wil het niet: te moe, te gestrest. Maar ook hier is er weer die vreemde tegenstelling: wie er eenmaal aan begint, die ontdekt vroeg of laat: vasten smaakt naar meer!

Drs. Jan Minderhoud

www.biddeniseenweg.nl

Kernwoorden: Vasten, vastentijd, vastendag, veertigdagentijd, bidden, gebed, gebeden, bidstond

Labels
Geestelijk leven > Gebed > Soorten en vormen van gebed

« Terug naar Home

Archief > 2011 > december