Sla links over

Hoofdinhoud

Leiders bouwen gemeenschap

maandag 26 september 2011 16:29

Eén van de hoofdkenmerken waaraan je een leider herkent, is zijn vaardigheid om een gemeenschap te bouwen.

Willen we eigenlijk wel een gemeenschap? Vermijden we niet allerlei onnodige spanningen door het bij een relatief vrijblijvend team te houden?

Argumenten voor gemeenschap

Er zijn verschillende redenen waarom ik toch kies voor het bouwen van een medewerkersgemeenschap:

  • Ze is een uitdrukking van Gods oeridee van ‘samen’.
  • De mens heeft een diepe behoefte aan gemeenschap.
  • Onze samenleving in de eenentwintigste eeuw is een verzameling van thuislozen.
  • Organisaties die langdurig succesvol zijn, bouwen een gemeenschap.
  • Ikzelf wil, als leider, ook graag een thuis hebben en geen ‘lonely cowboy’ zijn.

Zevenentwintig jaar geleden, toen Sylvia en ik naar Duitsland gingen om daar als studenten te werken, startten we met het opbouwen van een gemeenschap. Die gemeenschap groeide uit tot een team van mensen die samen projecten opzetten. Het werd een team van mannen en vrouwen die samen God hadden ontmoet en een thuis bouwden voor vele mensen. Sinds zeven jaar zijn we terug in Nederland en hebben we ook hier een training- en consultingteam opgebouwd.

Drie vormen van gemeenschap

Je kunt drie vormen van gemeenschap onderscheiden die een groep tot een echte gemeenschap maken. Je kijkt naar de drie grondbehoeften, en je houdt rekening met de eeuwenlange zoektocht van de mens naar een thuis.

Paulus

In de eerste eeuw na Christus spreekt Paulus met de Efeziërs over deze drie vormen. Hij vergelijkt de gemeenschap met:

  • een tempel, waar ze samen God aanbidden – een paradijs, een plek waar ze bij God zijn
  • een thuis, waar ze elkaar dragen en van elkaar genieten
  • een leger, waar ze met elkaar stand houden en samen nieuwe dingen ondernemen.

Benedictus van Nursia

Benedictus van Nursia (ca. 480 - ca. 547) geeft aan dat de grondvaardigheden van leiders moeten zijn:

  • aanbiddingcompetentie: een paradijs kunnen bouwen.
  • sociale competentie: een thuis kunnen bouwen.
  • prestatiecompetentie: een leger kunnen bouwen.

Graf von Zinzendorf

In 1730 inspireert Nikolas Ludwig Graf von Zinzendorf duizenden mannen en vrouwen om in de hele wereld gezonde dienende gemeenschappen te bouwen, waar men:

  • creatief en vernieuwend samen God aanbidt: een paradijs.
  • op lange termijn voor elkaar zorgt en het leven op creatieve manieren viert: een thuis.
  • samen eropuit trekt om in andere landen dorpen te bouwen, die hele landstreken helpen om zich gezond te ontwikkelen: een leger.

Adler en Frankl
Adler en Frankl noemen in 1935 dezelfde drie grondbehoeften van de mens:

  • zingeving: een paradijs
  • plek: een thuis
  • talenten: een leger

Aan het eind van de twintigste eeuw is de postmoderne mens zozeer geïndividualiseerd, dat hij op zoek gaat naar:

  • een paradijs, waar hij samen met anderen iets of iemand kan aanbidden
  • een thuis, waar hij niet meer alleen is, maar deel uitmaakt van een team,
  • een leger, waar hij samen met anderen iets zinvols opbouwt en opnieuw de zin van zijn leven ontdekt.

Richting

Als leider ben je geroepen om een gemeenschap te bouwen die alledrie de grondvormen vertoont. Natuurlijk is iedere leider anders, en iedere leider heeft zijn eigen voorliefdes. Dat is dan ook de reden dat een gemeenschap in een bepaalde richting gevormd wordt. Is geld bijvoorbeeld je belangrijkste motivatie, dan zal in jouw organisatie het geld ook aanbeden worden (paradijs: het geld als God). Dan zal de waarde van de medewerker hoofdzakelijk worden uitgedrukt in de hoeveelheid geld die hij verdient en binnenbrengt (thuis: waarde op grond van prestatie). En je visie en perspectief zullen hoofdzakelijk in geld worden uitgedrukt (leger: de plaats waar we allemaal zoveel mogelijk geld verdienen).

Een paradijs bouwen

Hoe zou jij vorm willen geven aan de groep of organisatie die onder jouw leiding staat? Hoe kun je een ‘paradijs’ bouwen? In de eerste plaats door aan alle medewerkers een inspirerende ‘mission-statement’ te geven. In het kort: voor wie willen we wat betekenen? Wat is onze bijdrage aan de samenleving?

In een paradijs zijn ook regelmatige ontmoetingen nodig. Voor een kerkelijke gemeente is dat eenvoudig. Iedere zondag aanbidden de leden samen God en kunnen daardoor naar elkaar toe groeien. Voor een bedrijf is dat moeilijker. Maar je kunt je voorstellen dat je twee tot drie keer per jaar een ‘inspiratiemeeting’ houdt, waar alle medewerkers geïnspireerd worden om de ‘mission-statement’ van de organisatie te omarmen. Je neemt de tijd om de medewerkers duidelijk te maken wat ze betekenen voor de samenleving en je zorgt ervoor dat mensen van buiten het bedrijf dit komen vertellen. Het is een tijd om aan te geven hoe het bedrijf zich kan inzetten voor hogere doelen. Een eigen bedrijfslied kan daarbij helpen. Wat ook goed werkt, is tijdens vergaderingen van het managementteam iets voorlezen uit een inspirerend boek.

Een thuis bouwen

Hoe kun je een ‘thuis’ bouwen? Door zoveel mogelijk ‘taartmensen’ uit te nodigen. ‘Taartmensen’ zijn het tegenovergestelde van ‘koekjesmensen’.

‘Koekjesmensen’ kijken voortdurend of iedereen precies één koekje krijgt, niet meer en niet minder. ‘Koekjesmensen’ worden gedreven door afgunst en controle. Heb je een gemeenschap vol van ‘koekjesmensen’? Dan is dat beslist geen thuis en zeker geen plek waar mensen zich veilig voelen. Op zo’n plek zullen mensen zich voortdurend bekeken en beoordeeld voelen.

‘Taartmensen’ zijn geheel anders. Een ‘taartmens’ zegt bijvoorbeeld: ‘Neem een stuk taart. Of neem er twee, als je wilt. Ikzelf neem er drie.’ Een ‘taartmens’ is iemand die leeft van vrijgevigheid, gastvrijheid en veelkleurigheid. Hoe meer ‘taartmensen’ in je team of je gemeenschap, hoe meer je een ‘thuis’ bouwt en hoe veiliger en zekerder de mensen in jouw groep zich zullen voelen. Een thuis is de plek waar je veilig bent, geaccepteerd en gerespecteerd wordt – de plek waar je eer ontvangt, maar waar je ook waardevol bent als je niets bijzonders presteert.

Gastvrijheid

Wie geeft binnen een gemeenschap aan wat voor soort thuis je ontwikkelt? Ik denk de leider. Je ziet dit in alle profielen van leiders die in de Bijbel worden geschetst. Er komt altijd uit dat een leider gastvrij moet zijn. Dit betekent: dat hij mensen de ruimte en de vrijheid geeft zich thuis te voelen. Een leider die gastvrijheid beoefent en een thuis schept, schept daarmee een beeld van de ultieme ‘thuismaker’: God zelf.

Feestjes vieren

Hoe kun je een thuis bouwen? Door kleine feestjes te vieren, als iets is gelukt, als een opdracht is binnengehaald, als het doel is bereikt. Je kunt ook een thuis bouwen door samen eropuit te trekken en elkaar zo beter te leren kennen. Dit thuisgevoel ontwikkelt zich sterk als je met elkaar een reis maakt. Niet voor niets wandelen steeds meer mensen over de ‘Jacobsweg’, die dwars door Europa loopt, omdat ze ervan genieten met anderen één of twee weken onderweg te zijn. Voor een bedrijf of organisatie is het de moeite waard om van tijd tot tijd samen op weg te gaan.

Barbecue

Je kunt uiteraard ook je medewerkers uitnodigen bij jou thuis. Wij doen dit al jaren in ons team; in de zomer nodigen we alle medewerkers met hun partners en kinderen uit in onze tuin voor een grote barbecue. Die barbecue zou veel professioneler kunnen zijn, als hij ergens anders zou worden gehouden. Maar het gaat hier niet om de professionaliteit, het gaat om het feit dat ik als teamleider mijn huis openstel. En daarmee laat ik zien dat ik het belangrijk vind dat we met elkaar een thuis hebben.

Waardering

Een ander voorbeeld is het kerstdiner met onze medewerkers. Iedere medewerker houdt tijdens deze avond een speech voor een collega. We merken dat de sfeer zich verdiept als er respect, eer en waardering voor elkaar worden uitgesproken.

Een leger bouwen

Hoe kun je een leger bouwen? In het leger wordt geoefend om de prestaties te verhogen. Als je voor het bouwen van een paradijs best zonder structuur kunt, en deze ook voor een thuis niet zo belangrijk is, een leger kan er absoluut niet zonder. Iedereen wil weten wat zijn plek is en wat van hem verwacht wordt. Heldere structuren zijn de basis van een sterk leger. Maar een leger heeft ook visie, strategie en actieplanning nodig. Een leger is de plek waar iedereen het beste kan geven en kan groeien in al zijn vaardigheden. Het is ook een plek waar iedereen weet dat hij een belangrijke bijdrage levert aan de gezamenlijke onderneming.

Paul Ch. Donders
Uit: ‘De authentieke leider’
Uitgeverij Gideon
2005
© Uitgeverij Gideon

Kernwoorden: teambuilding, team, coaching, leiderschap, gemeenschap

Labels
Gemeenteopbouw > Leiderschap > Teamwork

« Terug naar Home

Archief > 2011 > september