Sla links over

Hoofdinhoud

Goede gesprekken met hindoes

maandag 26 september 2011 16:22

Na de islam is ook het hindoeïsme een gevestigde religie geworden in Nederland. Wat weten christenen en hindoes van elkaar en hoe voer je een eerlijk gesprek?

Tijd voor een kennismaking door ds. Van der Lugt die namens de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) dertien jaar werkzaam was als missionair predikant voor de evangelieverkondiging onder Hindoestanen in Rotterdam.

Vooroordelen

Al voordat een christen een hindoe ontmoet, bestaan er over en weer vooroordelen. Een bloemlezing aan christelijke zijde: hindoes geloven in veel goden en godinnen, zij vereren afgodsbeelden, zij geloven in reïncarnatie en karma en dat je als mug of varken terug kunt komen, in hun heilige boeken staan de meest fantastische verhalen die helemaal niet kunnen en ze doen aan yoga, een vorm van gymnastiek.
Je kunt er zo nog een aantal aan toevoegen, maar wees erop voorbereid dat een eerlijke kennismaking met een hindoe van vlees en bloed nogal wat van deze ideeën in rook doet opgaan.

Christelijke karikatuur

Ook de hindoe heeft al een gekleurde bril op voordat hij een christen echt leert kennen: het christelijke geloof is pas laat ontstaan en een kopie van de geschiedenis van Krishna, Jezus is in India geweest en geloofde in reïncarnatie, christenen hebben mensen 'omgekocht' om zich te bekeren, zij eten alles (zelfs rundvlees!) en dat verdraagt zich niet met het respect dat wij dieren verschuldigd zijn, hun geloof is te makkelijk, je schuift je schuld zo af op Jezus en de volgende dag ga je vrolijk verder met zondigen.
Opnieuw is dit slechts een aantal van de vooroordelen en u zult dan ook begrijpen dat de eerste winst van een goed gesprek tussen een christen en een hindoe bestaat in het opruimen van dit soort verkeerde ideeën over elkaar.
Belangrijke regels voor een dergelijk gesprek zijn altijd weer:
1. Doorvragen
2. Samenvatten om te zien of je de ander goed begrepen hebt
3. De ander laten weergeven wat hij of zij van jouw woorden begrepen heeft

Eigen karakter

Nog meer dan bij islam is het voor een goed begrip van hindoeïsme van belang om bestaande ideeën over geloven en godsdienst even te parkeren. Hindoeïsme heeft namelijk zo'n geheel eigen karakter dat het amper te vergelijken is met het christendom. Zo is er geen centrale figuur zoals Jezus of stichter zoals Mohammed en is bijvoorbeeld een aantal verschillende verhalen over de schepping gangbaar. Hindoes ontkennen meestal ook dat zij een religie aanhangen, maar stellen dat hindoeïsme een levenswijze is die je niet kunt verlaten. De verschijning van Hare Krishna-aanhangers in de straten van de steden geeft een beeld van hindoeïsme waar een Surinaamse of Indiase hindoe zich nauwelijks mee verbonden weet. Dat alles maakt het eigenlijk onmogelijk om een eenvoudig beeld van 'de hindoe' te geven.

Wat geloven hindoes?

Toch is een voorbereiding op het contact tussen christenen en hindoes gebaat bij een soort grootste gemene deler van alle hindoes. Wat geloven hindoes in ieder geval? In de eerste plaats is dan te noemen het besef dat een mens vele levens te leven heeft. Populair samengevat heet het dan dat de ziel van de mens eeuwig en onaantastbaar is, en als gevolg van het karma steeds opnieuw geboren moet worden, leven moet met bepaalde plichten en daarna weer sterft. Het is een kring van opgaan, blinken en verzinken, waaraan alles onderworpen is en waarbij de wet van de toedelende vergelding de uitkomst verzorgt: het goede zal beloond worden, het kwade moet geboet. Iedereen herkent dat patroon wel in het gewone leven ('boontje komt om z'n loontje'), maar hindoes trekken die werkelijkheid door tot voorbij de grenzen van geboorte en dood.

Ontsnappen aan draaikolk

De queeste voor elk mens (beter: zijn goddelijke ziel) is om aan deze krachtige draaikolk te ontsnappen. In de inmiddels lange traditie zijn hiertoe allerlei wegen beproefd en gewezen. De meest bekende zijn die van kennis, onbaatzuchtig handelen en devotie. De kennisweg is hoog en steil, voor weinigen weggelegd, en vergt geduld en intellect om te begrijpen dat achter je idee van 'ik' een hoger Zelf schuilgaat. De weg van handelen is voor de hand liggend, maar de bijpassende opdracht om van elk besef van eer, loon of vrucht af te zien maakt het tot een niet geringe opgave. De toewijding via devotionele zang, offers en verzorging van je persoonlijke god (bijvoorbeeld Krishna) is dan ook de meest populaire methode. Het bekende heilige geschrift van de hindoe, de Bhagavad Gita, presenteert deze devotie als de meest eenvoudige weg tot verlossing, zonder overigens de beide andere te diskwalificeren. Integendeel, Krishna annexeert voorgaande wegen en verklaart dat elke weg die serieus wordt bewandeld bij hem uitkomt.

De devotionele weg

De devotionele weg (ook wel bhakti genoemd) stelt christenen voor verrassingen, want de overeenkomsten met de verering van en toewijding aan Jezus Christus zijn vele. Krishna wordt aangesproken als Heer en Vriend, machtige Redder en Gids voor het leven. De devotees brengen offers, maar begrijpen dat het gaat om innerlijke toewijding. Krishna openbaart zich in de Gita via allerlei 'ik ben' uitspraken die herinnering oproepen aan dergelijke woorden van Jezus.

Ontmoeting

In de praktijk zal een christen in ons land hindoes tegenkomen, die op deze manier hun levenswijze thuis vorm geven. In een hoek van een kamer hangt dan een poster of staat er een beeld van een god of godin met een kaars of olielampje erbij en bloemen eromheen, kleurig met veel geel, oranje en rood. De heer des huizes zal in een bepaalde regelmaat melk, geklaarde boter (ghee) of bloemen toewijden aan de godheid en zo de zegen op het leven van alledag verwachten. Op hoogtijdagen vraagt hij de priester (pandit) in huis om een uitgebreider offerritueel te volbrengen, waarvan hijzelf de regels en (Sanskriet)teksten niet kent. De grote hindoefeesten Holi Phagwa (maart) en Divali (november) vormen gemeenschappelijke festiviteiten. Vooral Holi is publiek en krijgt in de Nederlandse steden steeds meer een gezicht (door bijvoorbeeld optochten met muziek en vrolijkheid).

Beelden en offers

Een minderheidsgroep (naar schatting 20%) wijst de verering via beelden af en gelooft dat inzicht en kennis een directere manier is om tot verlossing te komen. Deze groep noemt zich de Arya Samaaj (spreek uit: aria samaadj) en is een hervormingsbeweging die haar oorsprong vindt in de 19e eeuw. Zij wil terug naar de oorspronkelijke vedische opzet van offer, rolpatroon en verlossingsweg. De historie heeft volgens deze hindoes te veel aanwas van verkeerde traditie opgeleverd. Juist omdat zij beelden afwijzen, ligt een snelle herkenning bij christenen voor de hand, maar ook deze richting stelt het vuuroffer centraal in de verering en levenswijze. Een nadere kennismaking tussen christen en hindoe kan daarom niet om de vraag heen wat het offer van Christus' leven inhoudt in vergelijking met het steeds herhaalde offer van de hindoe.

Begin bij de praktijk

Reïncarnatie en karma zijn zoals gezegd aspecten die alle hindoes gemeen hebben, maar in de praktische uitwerking vallen de onderlinge verschillen toch het meest en eerst op. Bovendien krijgt het volgen van rituelen en plichten over het algemeen meer aandacht dan de dieperliggende ideeën over het leven vóór dit leven en na de dood. Daarmee is een eerste advies voor een gesprek gegeven: begin bij de praktijk. Via literatuur en internet kan een ieder zich naar hartenlust verder verdiepen in geschiedenis en gedachtegoed, maar als het gaat om een werkelijk in contact komen met hindoes zijn er een aantal do's en don'ts.

Het is mijn overtuiging dat God via mensen in hun eigen netwerk werkt. Dat geldt dus ook als het gaat om hindoes. Het is de eerste en meest natuurlijke manier om hen te leren kennen: ga het gesprek aan met uw collega, buurman, klasgenoot. Vervolgens is het mogelijk contact te leggen via Hindoestaanse winkels, videotheken of tempels. Stap er gewoon op af en maak contact door je te interesseren voor hun leefwijze of vraag om een rondleiding door een tempel met toelichting door een priester. Uiteraard komt het contact nog eenvoudiger tot stand als er Hindoestaanse christenen in de gemeente actief zijn. De Heer Jezus kan en wil hen gebruiken om hindoes te bereiken. Daarbij is er inmiddels het nodige missionair materiaal te verkrijgen via kerken en christenen die al op dit gebied bezig zijn, of via de stichting Evangelie en Hindoes.

Vragen stellen en krijgen

Ik schreef hierboven over vooroordelen, waar we alert op moeten zijn. Een ander punt wat nogal misleidend kan zijn is dat hindoes vaak gebruik maken van christelijke termen om hindoe-gewoonten aan te duiden: "Ik ben zondag naar de kerk geweest en de dominee zei dit en dat ..." Grote kans dat de betreffende hindoe dan bedoelt dat hij een tempel heeft bezocht waar een priester een toespraak hield bij een offerritueel. Ook kennen sommige hindoes een aantal bijbelteksten waarin zij een bevestiging van hun gedachten zien: "Wat je zaait, zal je ook oogsten, staat in de Bijbel en dat is wat wij bedoelen met karma." Dat vereist geduldig doorvragen en uitleggen: getuig niet voordat je werkelijk begrepen hebt wat de ander bedoelt. En kijk er niet vreemd van op dat je zelf met nieuwe vragen thuis komt.

Gebed

Onderschat het gebed niet, zowel de persoonlijke voorbede die je zelf thuis verricht, als het bidden met en voor je hindoe-vriend in nood. Wie een hindoe in geval van ziekte of tegenslag zal voorstellen te bidden tot Jezus, krijgt niet alleen de kans om meer over Hem te vertellen, is maar bevordert ook het besef dat Hij als levende Heer actief betrokken is bij ons leven en daarom onze verering waard is. En ten slotte geldt ook hier als altijd: woorden zijn krachtig, een voorbeeldige christelijke levensstijl en trouw in onderlinge betrokkenheid zijn sterker.

Meer info

In 2005 is de stichting Evangelie en Hindoes opgericht. Deze wil christenen en kerken in Nederland en Vlaanderen stimuleren en toerusten tot getuigenis en dienst onder hindoes. Zij doet dit door middel van het produceren van materiaal, het geven van cursussen en voorlichting, etc. Zie www.evangelie-hindoes.nl

Kernwoorden: Hindoe, hindoeïsme, hindoestaan, evangelisatie, evangelie & hindoes, missionair, missionaire gemeente

Labels
Kerk naar buiten > Evangelisatie > Doelgroepen

« Terug naar Home

Archief > 2011 > september